Jul 3, 2011

ಕನ್ನಡಿಗಳು

 ಅದೊಂದು ಕನಸು ಅವನಿಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಬೀಳುತ್ತಿತ್ತು. ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಂದು ಕೋಣೆಯ ನಡುವಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಿದ್ದ. ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲೂ ಅವನಿಂದ ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡಲಿಕ್ಕೆ ಆಗದಷ್ಟು ಕನ್ನಡಿಗಳಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತಾರೂ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಎತ್ತ ನೋಡಿದರೂ ಅವನದೇ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ! ಕೆಲವು ಕನ್ನಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರತಿಫಲನವಾಗಿ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ವಿಚಿತ್ರ ಪ್ರತಿಫಲನದಿಂದಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ದಿಕ್ಕೆಟ್ಟ ಭಾವ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಂದರೆ ಅವನಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ತಾನು ಇರದಿದ್ದರೂ ಆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳು ಇರುತ್ತಿದ್ದವೇನೋ ಎಂಬ ಭಾವ ಬಂದದ್ದಿದೆ. ಅವನದೇ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಅವನಿರದಿದ್ದರೂ ಕನ್ನಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಯೋಚನೆ ಬಂದದ್ದೇ ಅವನಿಗೆ ತಾನು ಸತ್ಯವೋ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳು ಸತ್ಯವೋ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಂದಿತು. ಈ ರೀತಿಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟರೂ ಆ ಕನಸು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ ಆ ಕನಸು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬೀಳುವುದು ಇನ್ನೂ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕನಸಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಅರ್ಥ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಅವನ ಬುದ್ಧಿಗೆ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಗೆ ಮೇವು ಕೊಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗೆಲ್ಲ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣದಕ್ಕೂ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಲೇಪ ಕೊಡುವುದು ಅವನ ದೌರ್ಬಲ್ಯ. ಅದು ಬಹುಷಃ ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಯಾರಾದರೂ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದರೆ ಬಹುಷಃ ಅದಕ್ಕೂ ಯಾವುದರದ್ದೋ ಲೇಪ ಕೊಟ್ಟು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಆ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಅವನಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಬಿಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ, ಹಾಗೂ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಅದು ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಇರಬಹುದೆಂದು ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.

ಮತ್ತೆ ಕನಸಿನ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ಈ ರೀತಿಯ ವಿಚಿತ್ರ ಕನ್ನಡಿಗಳನ್ನು ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ ನೆನಪಿದೆ ಅವನಿಗೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕನ್ನಡಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನ ನೆನಪು ಸರಿಯಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಆ ಕನ್ನಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಕಂಡರೆ, ಮತ್ತೊಂದರಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಗೆ, ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ದಪ್ಪಗೆ - ಹೀಗೆ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು. ಅದು ಅವನು ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ್ದು. ಈಗ ಮತ್ತೆ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿದಾಗ, ಮನುಷ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯೇ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಭ್ರಮೆ ಎಂಬ ಅನಿಸಿಕೆ ಬಂತು. 'ನನ್ನ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ನನಗೆ ಕಾಣುವಂತೆಯೇ ಬೇರೆಯವರಿಗೂ ಕಾಣುತ್ತೇನೆಯೇ!?', ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದ್ದಿತು. ಇಲ್ಲೂ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ನುಸುಳಿತು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟರೂ, ಅವನಿಗೆ ವಿಚಿತ್ರವೆನ್ನಿಸುವ ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳಿವೆ. ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತನೊಬ್ಬನ ಮೂಗು ಯಾವುದೋ ಅಪಘಾತದಿಂದಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸೊಟ್ಟಗೆ ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ಅದು ಗೊತ್ತಾದದ್ದು ಆ ಸ್ನೇಹಿತನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ. ಮೊದಲ ಸಲ ಹಾಗೆ ನೋಡಿದಾಗ ಸ್ನೇಹಿತ ಏನೋ ತಮಾಷೆ ಮಾಡಲಿಕ್ಕೆ ಮೂಗು ಸೊಟ್ಟಗೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ ಅಂದುಕೊಂಡು ನಕ್ಕುಬಿಟ್ಟಿದ್ದ! ಹಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆ ಸ್ನೇಹಿತ ತನ್ನ ಮೂಗು ಅದು 'ನಿಜಕ್ಕೂ ಇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸೊಟ್ಟಗೆ ಇದೆ ಅಂದುಕೊಂಡಿರಬಹುದಲ್ಲವೇ!' ಎಂದುಕೊಂಡು ಸಣ್ಣಗೆ ಬೆಚ್ಚಿದ. ಮನುಷ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯ ವೈಚಿತ್ರ್ಯಗಳು ಬೇರೆಯೂ ಕೆಲವು ಇವೆಯಾದರೂ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಕನಸಿನ ನೆನಪಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸತೊಡಗಿದ.

ಈ ಕನಸಿಗೆ ಅರ್ಥ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರೆಸಿದ. ಅವನ ಒಂದು ವಿವರಣೆ ಹೀಗಿದೆ : ಒಂದೊಂದು ಕನ್ನದಿಯೂ ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಿಗಿರುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿವರಣೆಗೆ ರಂಗೇರುವುದು ಹೀಗೆ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗ - ಆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳು ಇವನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಗಿರುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕನ್ನಡಿಗಳ ಕೋನ ಹಾಗೂ ಬೇರೆ ಕನ್ನಡಿಗಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಗಿರುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು. ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯಂತೆ ಅವನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ - 'ನಾನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತವೆ. ನಾನು ಬದಲಾದರೂ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳು ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ' 
ಇನ್ನೊಂದು ವಿವರಣೆ ಹೀಗಿದೆ : ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕನ್ನಡಿಯೂ ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಅವನಿಗೇ ಇರುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ಯೋಚಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕನ್ನಡಿಯೂ ಅವನೊಳಗಿನ 'ನಾನು'ವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿ 'ನಾನು'ವನ್ನು ನೋಡುವ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ 'ನನ್ನ' ಬಗ್ಗೆ ನನಗಿರುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಬದಲಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ತನ್ನ ಒಳಗನ್ನು ತಾನೆ ವಸ್ತುನಿಷ್ಥವಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಈ ಕನ್ನಡಿಗಳು ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನ ಒಳಗೂ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಸತ್ಯಗಳಿರುತ್ತವೆ! ಹಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕನ್ನಡಿಯೂ ಹೋಳಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗಬೇಕು, ಮತ್ತು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗಬೇಕು. ಆದರೆ ಹೋಳಾಗುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಚಿಕ್ಕದಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗಿ ಎಲ್ಲ 'ನಾನು'ಗಳೂ ಕಳೆದು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲವೇ!? - ಇದೊಂದು ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಸರತ್ತು ಅವನಿಗೆ. ಅಸಲಿಗೆ ಕನಸು ಮೊದಲ ಬಾರಿ ತಾನಾಗೇ ಬಿತ್ತೆ ಅಥವಾ ಹೀಗೆಲ್ಲ ಯೋಚಿಸಲಿಕ್ಕೆ ತಾನೆ ಊಹಿಸಿ ಕನಸು ಕಂಡೆನೆ ಎಂಬುದೂ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಅವನಿಗೆ!
ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಕನಸಿಗೆ ಹೊಸ ಅರ್ಥಗಳು ಸಿಗುತ್ತಾ ಹೋದವು. ಒಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಕನ್ನಡಿಗಳು ತನ್ನ ಅಹಂ, ಸ್ವಯಂಪ್ರತಿಷ್ಥೆಗಳನ್ನೂ ಬಿಂಬಿಸಿದರೆ, ಇನ್ನೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ತನ್ನೊಳಗಿನ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಿದವು. ಮತ್ತೊಂದು ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಡುವೆ ನಿಂತ ತಾನು 'ಶಬ್ದ'. ಸುತ್ತಲಿದ್ದ ಕನ್ನಡಿಗಳು ಈ ಶಬ್ದದ ಧ್ವನಿಗಳು. ಹೇಗೆಂದರೆ 'ಕನ್ನಡಿ' ಎಂಬ ಒಂದೇ ಶಬ್ದ ವಿವಿಧ ಜನರಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಸುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಅದು ಬರಿಯ ವಸ್ತುವಾದರೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಗೆ ಅದು ಆತ್ಮಾವಲೋಕನದ ಪ್ರತೀಕ ಇರಬಹುದು. ಅವರವರ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಂತೆ ಅವರವರು ಅರ್ಥ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಒಮ್ಮೆ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿದಾಗ ಹೀಗೂ ಅನ್ನಿಸಿತು : ನಡುವೆ ನಿಂತ ತಾನು ದೇವರಾದರೆ ಸುತ್ತಲಿದ್ದ ಕನ್ನಡಿಗಳು ಮನುಷ್ಯರು. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೂ ದೇವರ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಎಂಬ ಚಿಂತನೆ ಬಂತು.

ಹೀಗೆ ಅವನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಸರತ್ತು ಮುಂದುವರೆಯಿತು.

**                               **                                **                                 **                         **
ಮತ್ತೆ ಅದೊಂದು ರಾತ್ರಿ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಅವನ ಕನ್ನಡಿಗಳಿಗೆ ಯಾರೋ ಕಲ್ಲೆಸೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಕನ್ನಡಿಗಳು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಚೂರಾಗತೊಡಗಿದವು. ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳು ಮಾಯವಾಗತೊದಗಿದವು. ಅವನು ಒಂದೊಂದು ಒಡೆದ ಕನ್ನಡಿಯ ಮುಂದೆಯೂ ಕುಳಿತು ದನಿ ತೆಗೆದು ಅಳತೊಡಗಿದ. ಉಳಿದ ಕನ್ನಡಿಗಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳೂ ಅವನೊಂದಿಗೆ ದನಿ ತೆಗೆಯದೆ ಅಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೊನೆಗೊಮ್ಮೆ ಎಲ್ಲ ಕನ್ನಡಿಗಳೂ ಚೂರು ಚೂರಾದವು. ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳೆಲ್ಲ ಕನ್ನಡಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಚೂರುಚೂರಾಗಿದ್ದವು. ಇವನ ಅಳುವಿನ ದನಿ ಜೋರು ಜೋರಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನೋಡ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಇವನೂ ಮಾಯವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದ! ಇವನ ಅಳುವೂ ತಗ್ಗಿತು. ಕೊನೆಯ ಕೆಲವು ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿ ನಿಂತು ಹೋದವು.
**                             **                              **                                     **                          **
  ಈಗ ಅವನು ಕನಸುಗಳಿಗೆ ಅರ್ಥ ಹಚ್ಚುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾನೆ.