May 13, 2008

ಪ್ರತಿಮೆ


ಮುಂಜಾನೆ ನಾನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೊರಟಾಗ, ಹರೀಶ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಕಾಫಿ ಕುಡಿದ ಗ್ಲಾಸು ಅವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಟೂಲಿನ ಮೇಲಿತ್ತು. ಹರೀಶ ಬನಿಯನ್ನು-ಲುಂಗಿ ತೊಟ್ಟಿದ್ದ. ನಾನು ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನೋಡಿ ಪುನಃ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಹೋದ.

ಹೀಗೆ ತೀರಾ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿರುವ ಇವನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹುಚ್ಚರಂತಾಡುವುದೇಕೋ ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ಬಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಟಿಕೇಟು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ, ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಲು ಬೇಕೆಂದು ದಬಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ, ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಚ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ- ಈ ರೀತಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಬೇರೆಯವರಿರಲಿ, ನಾವು ಸ್ನೇಹಿತರು ಕೂಡ ಅವನನ್ನು 'ಹುಚ್ಚ' ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ. ನಾವು ಎಷ್ಟೇ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳಿದರೂ ಅವನು ತನ್ನ ಹುಚ್ಚುತನಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿಲ್ಲ ಕೂಡ.

ಇಂಥ ಹರೀಶ ಈಚೆಗೆ ತನ್ನ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೋ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತಕರಾರು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ್ದ. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಅವನು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ್ದರಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಗೆಲುವಿದೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಯ ಸೋಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಗಾಗ ವಿವರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ, ಹುಚ್ಚ!
ಅವನ ಮತ್ತೊಂದು ದುರಭ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ 'ವಾಚಕರ ವಾಣಿ' ಅಂಕಣಕ್ಕೆ ಪತ್ರ ಬರೆಯುವುದು. ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೋಮು ಗಲಭೆ, ಬಡತನ, ಕ್ರಿಕೆಟ್ಟು, ಲಂಚಬಾಕತನ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಎಂಬ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ವಿಷಯಗಳಿವೆ, ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬರೆಯಬೇಕೆಂಬ ತೆವಲಿರುವವರಿಗೆ. ಇಂಥ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾರನ್ನೂ ಹೆಸರಿಸದೆ ಬರೆದರೆ ಯಾರಿಗೂ ಸಿಟ್ಟು ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಖರ್ಚಿಲ್ಲದೆ ಹೆಸರೂ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹರೀಶ ನಮ್ಮ ಊರಿನ ಶಾಲೆಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾರಾಯಿ ಅಂಗಡಿ, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪಂಚಾಯತಿಯ ತಿಪ್ಪೆ ಗುಂಡಿ, ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾನದಲ್ಲಿರುವ ಶೌಚಾಲಯದ ದುಃಸ್ಥಿತಿ - ಇಂಥ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಬರೆದು ನಮ್ಮೂರಿನ ದೊಡ್ಡ ಮನುಷ್ಯರನ್ನೂ, ಪಂಚಾಯತಿ ಸದಸ್ಯರನ್ನೂ ಸುಮ್ಮಸುಮ್ಮನೆ ಎದುರು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ತೊಂದರೆಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಗೊತ್ತಿದ್ದೂ ಕೂಡ ಇಂಥ ದುರಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ, ಹುಚ್ಚ!

ಇವನ ಮತ್ತೊಂದು ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ ನಡವಳಿಕೆ ನಾವು ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಗೊತ್ತಿರುವಂಥದ್ದು. ಅವನು ಸಿಗರೇಟು ಸೇದುವುದಿಲ್ಲ, ಕಂಪೆನಿಗಾಗಿ ಕೂಡ ಮದ್ಯ ಸೇವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹರೀಶನಿಗೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಬೇಕೆಂಬ ತೆವಲಿದೆ. ಆದರೆ ಇಂಥ ಗಂಭೀರ ಹುಚ್ಚುತನಗಳಿದ್ದರೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ಮಾಡುವಂಥ ಹುಚ್ಚ ಇವನಲ್ಲ. ಅವನ ವಿಪರೀತ ತಾಳ್ಮೆ ಅವನ ಹುಚ್ಚುತನದ ಮತ್ತೊಂದು ಲಕ್ಷಣ.
ಇಂಥ ಹುಚ್ಚುತನಗಳಿಂದಾಗಿಯೇ ಹರೀಶ ನಮ್ಮೂರಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಅವನನ್ನು ಮಹಾತ್ಮ ನೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿವೆ, ಸಭೆ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಅವನನ್ನು ಅತಿಥಿಯನ್ನಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂಥ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರೀಶ ತನ್ನ ಹುಚ್ಚು ವಿಚಾರಗಳನ್ನ ಮೈಕಿನ ಮುಂದೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ತನ್ನಂತೆ ಹುಚ್ಚರಾಗಬೇಕೆಂಬ ವಿಪರೀತವಾದ ಹುಚ್ಚಿದೆ!
ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಇದ್ದರೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಾವು ಸ್ನೇಹಿತರು ಹರೀಶನನ್ನು 'ದೇವ ಮಾನವ' ಎನ್ನುವುದಿದೆ. (ಇಂಥ ಹೊಗಳಿಕೆಗಳಿಗೂ ಉಬ್ಬದ ಹುಚ್ಚ ಅವನು!) ನಮಗೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವನದು ಉನ್ನತ ವಿಚಾರಗಳು ಎಂದನ್ನಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಅವನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ತನ್ನಂತೆ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವನ ವಾದ. ಆಗ ವಿಧಿಯಿಲ್ಲದೆ ಅವನನ್ನು 'ದೇವ ಮಾನವ' ಎಂದೋ 'ಹುಚ್ಚ' ಎಂದೋ ಕರೆದುಬಿಡುತ್ತೇವೆ. ಈ ಎರಡು ವಿಶೇಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಥ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ ನಮಗೆ...!
*****************************************************************

ಸಂಜೆ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿ ಮನೆಯತ್ತ ಹೊರಟಾಗ ಊರಿನಲ್ಲೆಲ್ಲ ಜನರು ಗಡಿಬಿಡಿಯಿಂದ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲರೂ ಉತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿದ್ದಂತಿತ್ತು. ಯಾವುದೋ ವಿಶೇಷ ನಡೆದಂತಿತ್ತು ನಮ್ಮೂರಿನಲ್ಲಿ. ವರದಿಗಾರರೂ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರೂ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಪಂಚಾಯತಿ ಸದಸ್ಯರು, ಊರಿನ ದೊಡ್ಡ ಮನುಷ್ಯರು ಸಿಂಗರಿಸಿಕೊಂಡು ನಡೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಊರಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕಡಿ ಎತ್ತರದ ಪೀಠವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಯೊಂದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನನಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು- ಪೀಠದಲ್ಲಿ 'ದೇವ ಮಾನವ' ಎಂದು ಕೆತ್ತಲಾಗಿತ್ತು! ಪ್ರತಿಮೆಯ ಬಲಗೈ ಆಗಸವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಏನನ್ನೋ ಬೋಧಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ. ನಾನು ನಿಂತ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಮುಖ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಮೆಯ ಬಳಿ ನಡೆದು ದಿತ್ತಿಸಿದಾಗ ನನಗೆ ಮತ್ತೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು - ಅದು ಹರೀಶನ ಪ್ರತಿಮೆ. ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದವನು ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟನಲ್ಲ!

ಪೀಠದ ಬಳಿ ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನೊಬ್ಬ ನಿಂತಿದ್ದ. ಅವನು ಬಹಳ ವ್ಯಥೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನೇ ದಿಟ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ನಾನವನ ಬಳಿ ನಡೆದು, 'ಇದೆಲ್ಲ ಯಾವಾಗ ನಡೆಯಿತು?', ಎಂದು ಕೇಳಿದೆ. ಅವನು , 'ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ! ನಾನು ನೋಡಿದಾಗ ಎಲ್ಲ ನಡೆದು ಹೋಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಬಾರದಿತ್ತು!', ಎಂದ. ಅವನ ವಿಷಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಯದೆ, 'ಏನಾಯಿತು?', ಎಂದು ಕೇಳಿದೆ. ಅವನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ನನ್ನ ಮುಖವನ್ನೀ ದಿಟ್ಟಿಸುತ್ತಾ, 'ಇನ್ನೇನಾಗಬೇಕು? ಜೀವವಿರುವ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಪ್ರತಿಮೆ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟರಲ್ಲ!', ಎಂದ ದುಃಖದಿಂದ. ನನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಏನೋ ಅನ್ನಿಸಿ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ದಿಟ್ಟಿಸಿದೆ - ಅದು ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಹರೀಶನ ರಕ್ತ, ಮಾಂಸವಿರುವ ದೇಹವಾಗಿತ್ತು! ಹರೀಶ ಮಾತನಾಡಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವನ ದೈವತ್ವದ ಪಟ್ಟ ಅವನ ದನಿಯನ್ನು ನುಂಗಿ ಹಾಕಿತ್ತು!

- ಮರುಕ್ಷಣ ನನಗೆ ಇದೆಲ್ಲವೂ ಭ್ರಮೆ ಎಂದರಿವಾಯಿತು. ನಾವು ಹರೀಶನ ಸ್ನೇಹಿತರಿಬ್ಬರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಭ್ರಮೆ, ಉಳಿದವರಿಗೆ ಅದು ಕೇವಲ ಪ್ರತಿಮೆ! ಆದರೂ ನಂಬಿಕೆಯಾಗದೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ದಿಟ್ಟಿಸಿ ನೋಡಿದೆ- ಪ್ರತಿಮೆ ಕಲ್ಲಿನದೇ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ಆದರೂ....

ನಾನು ಮನೆಯತ್ತ ಓಡಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹರೀಶನಿರಲಿಲ್ಲ! ಮುಂಜಾನೆ ಅವನು ಓದುತ್ತಿದ್ದ ಪತ್ರಿಕೆ ಕುರ್ಚಿಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಅವನ ಕಾಫಿಯ ಗ್ಲಾಸು ಮುಂಜಾನೆ ಇದ್ದಲ್ಲೇ ಇತ್ತು. ಅವನು ಮುಂಜಾನೆ ಧರಿಸಿದ್ದ ಬನಿಯನ್ನು, ಲುಂಗಿ ಮಂಚದ ಮೇಲಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಹರೀಶನೆಲ್ಲೂ ಇರಲಿಲ್ಲ! ನಮ್ಮೊಡನಿದ್ದ ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿದ್ದ, ಅವನು ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದ!

ಮಾರನೆ ಮುಂಜಾನೆಯೂ ಹರೀಶ ಬರಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆಂದು ಹೊರಟಾಗ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಬಳಿ ತಡೆದೆ. ಪ್ರತಿಮೆಯ ಬಲಗೈ ಆಗಸವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಮುಖ ನೆಲವನ್ನು ದಿಟ್ಟಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನಾನು ಆ ಮುಖವನ್ನೇ ದಿಟ್ಟಿಸಿದೆ. ಆ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಕಂಗಳಿಂದ ಕಂಬನಿ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರ ಬಾಯಿ ಅರ್ಧ ತೆರೆದಿತ್ತು, ಏನನ್ನೋ ಹೇಳಲು ಹವಣಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ. ಆ ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಜೀವವಿತ್ತು..... ಅಥವಾ ನನ್ನ ಭ್ರಮೆಯೇ?!!

May 1, 2008

ಸಮಾನತೆ


"ಮಹಿಳಾ ಸಮಾನತೆ ಎನ್ನುವ ಶಬ್ದದಲ್ಲೇ ತಪ್ಪಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯನ್ನು isolate ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಇದು. ಮಹಿಳೆಯರು ಪುರುಷರಿಗೆ ಸಮ ಎಂಬುದು ಸತ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ, ಮಹಿಳಾ ಸಮಾನತೆ ಎನ್ನಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಏನಿದೆ? ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಹೋರಾಟ ಏಕೆ ಬೇಕು? "- ಖ್ಯಾತ ಸಾಹಿತಿ, ವಿಚಾರವಾದಿ ಲೇಖಕ ಸೋಮಶೇಖರ "ಮಹಿಳಾ ಸಮಾನತೆ: ಒಂದು ಅವಲೋಕನ" ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ತಮ್ಮ ಅತಿಥಿ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ.

ಮುಂದಿನ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಮಹಿಳಾ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿಯರು ಸೋಮಶೇಖರರ ವಿಚಾರವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ತುತ್ತಿದ್ದರು.
"ಮಹಿಳೆಯರು ಪುರುಷರ ಸಮವಾಗಿ ಸಾಧನೆಗೈಯುತ್ತಿದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಾತಿಲ್ಲ.ತೊಡಕಿರುವುದು ಗಂಡಸಿನ ಅಧಿಕಾರ ಮನೋಭಾವದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಹಿಸದ ಮನುಷ್ಯನ ಮನೋಧರ್ಮದಲ್ಲಿ. ಮನುಷ್ಯ ಸಹನೆ, ತಾಳ್ಮೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಾಗ ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ... ", ಸೋಮಶೇಖರರ ಮಾತುಗಳು ಸಭಿಕರಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತ್ತಿತ್ತು.
ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, "ಹೆಣ್ಣಿನ ಬಾಳು ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಹಾಳಾಗಬಾರದು. ಹೀಗಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಕರ್ತವ್ಯ.", ಎಂದಾಗ ಸಭಿಕರು ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಸೂಚಿಸಿದರು. ಮಹಿಳಾ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿಯರು ಹಾರ ಹಾಕಿ ಸನ್ಮಾನ ಮಾಡಿದರು.

ಸಭೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಸೋಮಶೇಖರರು ತಮ್ಮ ಕಾರಿನತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಯುವತಿಯೊಬ್ಬಳು, "ಸರ್.. ಒಂದು ನಿಮಿಷ..", ಎಂದದ್ದು ಕೇಳಿಸಿ ತಿರುಗಿ ನೋಡಿದರು. ಆಕೆ ಕೇಳಿದಳು, "ನಮಸ್ಕಾರ ಸರ್.. ನಾನು ಮಾಲಿನಿ, ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಮಾನಿ. ನಿಮ್ಮ 'ಜ್ವಾಲೆ', 'ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ' ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿನ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ತುಂಬ ಮೆಚ್ಚಿದ್ದೇನೆ, ಅಂಥ ಸತ್ತ್ವವುಳ್ಳ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕೂಡ. ಇಂಥ ಗಟ್ಟಿ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಯಾರು ಸರ್?"
ಸೋಮಶೇಖರ , "ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ", ಎಂದರು ಆಕೆಯನ್ನೇ ದಿಟ್ಟಿಸುತ್ತಾ. ಮಾಲಿನಿಯ ಮುಖ ಅರಳಿತು, "You are great sir.", ಎಂದಳು. ಸೋಮಶೇಖರರು ಮರುಮಾತಾಡದೆ ಕಾರಿನೊಳಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಇಂಜಿನ್ ಚಾಲೂ ಮಾಡಿದರು. ಮಾಲಿನಿ ಕಾರ್ ಹೋದತ್ತ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾ ನಿಂತಳು.

*******************************************************************
ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಸೋಮಶೇಖರರು ಮಹಿಳಾ ಸಮಾನತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 'ಮನುಷ್ಯ ತಾಯಿಯನ್ನು, ಸಹೋದರಿಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವನಿಗೆ ಅದೇಕೆ ಕಷ್ಟ ಕೊಡುತ್ತದೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ತಾಯಿಗೆ ಹೆದರುವ ಎಷ್ಟು ಗಂಡಸರನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿಲ್ಲ! ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಹೆಂಡತಿಯ ಮುಂದೆ ತಮ್ಮ ಪೌರುಷ ತೋರಿಸಿ ತೃಪ್ತಿ ಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವವರೇ! ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗೆ ತನ್ನ ಅರ್ಧದಷ್ಟೂ ಬುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲ, ತನ್ನ ವಿಚಾರಗಳು ಆಕೆಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆಕೆ ಶತ ದಡ್ಡಿ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಗಂಡಸಿನ ತಪ್ಪು. ತಾನೊಬ್ಬನೇ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವ ಗಂಡಸಿಗೆ ಹುಚ್ಚಲ್ಲದೇ ಮತ್ತಿನ್ನೇನು? ಥುತ್!" , ಎಂದು ಗಂಡು ಕುಲಕ್ಕೆ ಉಗಿದುಕೊಂಡರು!

ಕಾರನ್ನು ಶೆಡ್ಡಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಸನ್ಮಾನದ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಂಗ್ ಬೆಲ್ ಒತ್ತುತ್ತ್ತಾ, "ಇವಳೇನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ? ಕಾರಿನ ಸದ್ದೂ ಕೇಳಿಸಲಿಲ್ಲವೇ?", ಎಂದುಕೊಂಡರು ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ.
ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದ ಸೋಮಶೇಖರರ ಪತ್ನಿ ಪಂಕಜರ ಕಣ್ಣು ಕೆಂಪಾಗಿತ್ತು. "ತಲೆನೋವು ಬಂದು ಮಲಗಿದ್ದೆ. ಬಂದದ್ದು ಗೊತ್ತೇ ಆಗಲಿಲ್ಲ.", ಎಂದರು. ಒಳ ನಡೆದ ಸೋಮಶೇಖರರು, ''ಮಹಿಳಾ ಸಮಾನತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣಕ್ಕೆ ಚಪ್ಪಾಳೆಯ ಸುರಿಮಳೆಯಾಯಿತು." , ಎಂದರು ಉತ್ಸಾಹದ ದನಿಯಲ್ಲಿ. "ಏನು ಹೇಳಿದಿರಿ ಮಹಿಳಾ ಸಮಾನತೆಯ ಬಗ್ಗೆ?", ಪಂಕಜ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಕೇಳಿದರು.
"ಅದೆಲ್ಲ ನಿನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೋಗು, ಕಾಫಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಾ.", ಗತ್ತಿನಿಂದ ಹೇಳಿದ ಸೋಮಶೇಖರರು ನಾಲಗೆ ಕಚ್ಚಿಕೊಂಡರು!